گفت‌وگو با عقیل نظری، مدیرعامل شرکت ماشین‌سازی پی‌یو صنعت نظری:
قطعات و تجهیزات در بازار هست، قیمت ها منطقی نیست!
نوسان نرخ ارز و افزایش مداوم هزینه تأمین قطعات، قراردادهای پروژه‌ای را برای سازندگان ماشین‌آلات با ریسک جدی همراه کرده است. به‌گونه‌ای که افزایش قیمت تجهیزات در فاصله میان عقد قرارداد تا زمان خرید قطعات می‌تواند سود پروژه را از بین ببرد و حتی تولیدکننده را وارد زیان کند. از سوی دیگر، کاهش تولید و کمبود مواد اولیه در بسیاری از واحدهای مصرف‌کننده، سفارش ماشین‌آلات را نیز کاهش داده است.
عقیل نظری، مدیرعامل شرکت ماشین‌سازی پی‌یو صنعت نظری، در گفت‌وگو با مجله پلی یورتان از تأثیر شرایط جنگی بر بازار ماشین‌آلات تزریق پلی‌یورتان، تغییر استراتژی تولید و چالش قیمت‌گذاری قراردادها می‌گوید.
نظری: شرکت ماشین‌سازی پی‌یو صنعت نظری بیش از ۳۵ سال است که در این صنعت فعالیت می‌کند. ما دستگاه‌های تزریق فوم پلی‌یورتان را برای صنایع مختلف، از جمله صنعت کفش، تولید فیلتر هوای خودرو و سایر صنایع می‌سازیم.
رشته تحصیلی من برق بود و در زمینه ساخت تابلوهای برق صنعتی برای دستگاه‌های مختلف فعالیت می‌کردم. از همان‌جا با دستگاه‌های تزریق پلی‌یورتان آشنا شدم. در آن زمان دستگاه‌های مختلف دیگری نیز می‌ساختیم، اما متوجه شدم دستگاه‌های پلی‌یورتان تفاوت‌هایی اساسی با سایر تجهیزات دارند.
اگر این دستگاه در هنگام ساخت تخصص لازم برای کیفیت رعایت نشده باشد ، مشتریانی که آن را خریداری می‌کنند، در ادامه با مشکلات زیادی مواجه می‌شوند. مواد اولیه پلی‌یورتان نیز شرایط خاص خود را دارد و غیر قابل بازیافت است. افرادی را دیدم که به دلیل مشکلاتی که در فرآیند تولید داشتند، دچار ورشکستگی شدند و در نهایت تجهیزات خود را فروختند.
به همین دلیل به این فکر افتادم که چرا خودم این دستگاه را نسازم. از آن زمان ساخت دستگاه‌های تزریق پلی‌یورتان را آغاز کردم. از زمانی که این دستگاه‌ها را تولید کرده‌ایم، مشتریانی که محصولات ما را خریداری کرده‌اند، مشکل خاصی نداشته‌اند. تلاش کرده‌ایم دستگاهی با کیفیت تولید کنیم که مشتری در زمان استفاده و تولید با آن دچار مشکل نشود و در کنار آن، خدمات پس از فروش مناسبی نیز ارائه دهیم. به نوعی تلاش کردیم کمکی به این صنعت کرده باشیم.
پلی یورتان- در تولید قطعات پلی‌یورتانی، چه عواملی بیشترین تأثیر را بر کیفیت محصول نهایی دارند و مهم‌ترین چالش‌های فرآیند تولید از نظر مواد اولیه، تجهیزات و نیروی انسانی چیست؟
نظری: دستگاه پلی‌یورتان برای اینکه بتواند محصول باکیفیت تولید کند، به سه عامل اصلی نیاز دارد: مواد خوب، دستگاه خوب و اپراتور خوب.
اگر هر یک از این سه مورد مشکل داشته باشد، مشتری در فرآیند تولید با مشکل مواجه می‌شود. حتی اگر دستگاه، دستگاهی باکیفیت و متعلق به یک برند خارجی، برای مثال ایتالیایی، باشد، در صورتی که مواد پلی‌یورتان مورد استفاده مشکل داشته باشد، دستگاه به‌تنهایی نمی‌تواند این مشکل را برطرف کند.
اگر مواد اولیه ثبات لازم را نداشته باشند و نسبت اجزای مواد دائماً تغییر کند، دستگاه نمی‌تواند این مشکل را جبران کند.
از طرف دیگر، ممکن است دستگاه و مواد اولیه هر دو کیفیت بسیار خوبی داشته باشند، اما اپراتور تجربه یا دانش کافی نداشته باشد و نسبت‌گیری را به‌درستی انجام ندهد. اگر اپراتور نسبت‌های تعیین‌شده در برگه مشخصات فنی مواد را رعایت نکند، محصول نهایی نیز کیفیت لازم را نخواهد داشت.
پارامترهایی مانند دما، فشار، نسبت دو مواد ایزو و پلی، دور پمپ های دستگاه و بسیاری از عوامل دیگر باید به‌درستی تنظیم و کنترل شوند. اگر این موارد رعایت نشوند، محصول نهایی کیفیت لازم را نخواهد داشت و ممکن است هنگام استفاده دچار شکستگی شود و زیان قابل توجهی به تولیدکننده وارد کند.
گاهی نیز مواد اولیه تاریخ مصرفشان گذشته است. در چنین شرایطی ممکن است اپراتور به‌جای اینکه مشکل را از مواد اولیه بداند، نسبت‌ها را تغییر دهد، قطعات دستگاه را باز کند یا تنظیمات مختلفی انجام دهد؛ در حالی که مشکل اصلی از خود مواد میباشد
بنابراین این سه عامل لازم و ملزوم یکدیگرند: مواد خوب، دستگاه خوب و اپراتور خوب.
پلی یورتان-آیا قطعاتی که در ساخت دستگاه‌های تزریق پلی‌یورتان استفاده می‌کنید، وارداتی هستند یا تماماً داخلی‌اند؟
نظری: قطعاتی را که امکان ساخت داخل داشته باشند، طبیعتاً در داخل می‌سازیم. اما قطعاتی مانند الکتروموتورها، گیربکس‌ها، تجهیزات برقی، PLC و برخی تجهیزات و قطعات دیگر، وارداتی هستند.
پلی یورتان- با توجه به شرایط تحریم و جنگ، چه تدابیری در رابطه با تامین قطعات وارداتی اندیشیده‌اید ؟
نظری: قطعاتی که ما استفاده می‌کنیم، قطعات خاصی نیستند که تحریم به‌طور مستقیم بر خود آنها تأثیر بگذارد؛ مگر اینکه تحریم‌ها روی قیمت آنها اثر بگذارد. ممنوعیتی برای ورود این قطعات وجود ندارد و این لوازم معمولاً در بازار موجود هستند.
اما متأسفانه قیمت‌ها منطقی نیست. قیمت‌ها آن‌قدر افزایش پیدا می‌کند که تهیه این قطعات برای ما دشوار می‌شود. در نتیجه، بخاطر قیمت بالا مشتری ممکن است به سراغ جنس‌های ارزان‌تر برود یا حتی دستگاه دست‌دوم خریداری کند که در بازار وجود دارد.
ما واردات مستقیم انجام نمی‌دهیم، زیرا بیشتر قطعاتی که استفاده می‌کنیم در صنایع مختلف کاربرد دارند و در بازار موجود هستند.
البته در مورد برخی قطعات با مشکل مواجه می‌شویم؛ برای مثال HMI، PLC و بعضی تجهیزات دیگر. در حال حاضر خوشبختانه اینورترهای داخلی نیز تولید می‌شوند که کیفیت بسیار خوبی دارند و مشکلی با آنها نداریم. ما نیز در برخی موارد از اینورترهای داخلی استفاده کرده‌ایم و مشکلی نداشته‌اند.
در مجموع شرایط سخت است، اما قطعات مورد نیاز را می‌توان پیدا کرد.
پلی یورتان- این جنگ دقیقاً چه تاثیری بر بازار شما گذاشته است؟ میزان سفارش‌ها و ساختار نیروی انسانی؟
نظری: تعدیل نیرو داشتیم، اما در این شرایط استراتژی کاری خودمان را تغییر دادیم. برای اینکه بخشی از قطعات و فعالیت‌های تولیدی را در داخل مجموعه انجام دهیم، بخشی از کار را برون‌سپاری کردیم.
این قطعات را با نقشه مهندسی در اختیار مجموعه‌های دیگر قرار میدهیم و آنها برای ما تولید می‌کنند. به همین دلیل تعدیل نیرو داشتیم.
در دوره جنگ، طبیعتاً اکثر کارخانه‌ها به دلیل نداشتن مواد اولیه با مشکل مواجه شده‌اند. شاید ۵۰ درصد کارخانه‌ها اصلاً کار نمی‌کنند و ۵۰ درصد باقی‌مانده نیز با ۲۰ یا ۳۰ درصد ظرفیت خود مشغول به کار هستند.
در حال حاضر سفارش آن‌چنانی نداریم. سفارش داریم، اما نه به اندازه گذشته تازه با این تفاوت و بخاطر نواسان قیمت ترجیح میدهیم که شفارش قبول نکنیم
ما حتی صادرات هم داشتیم. برای مثال، افغانستان محصولات ما را به‌خوبی خریداری می‌کرد، اما متأسفانه در حال حاضر آنها نیز برای خرید مراجعه نکرده‌اند.
بنابراین جنگ تأثیر خود را گذاشته و صددرصد بر بازار تأثیر داشته است.
پلی یورتان- نوسانات نرخ ارز چه اثری بر فعالیت شما داشته است؟ محاصره ظرف چه مدتی می‌تواند مشکل جدی ایجاد کند؟
نظری: به نظر من، مشکل ایجاد کرده است. وقتی قیمت ارز خیلی بالا می‌رود، از یک طرف افزایش نرخ ارز را داریم و از طرف دیگر، عدم ورود کالا به داخل کشور باعث می‌شود قیمت‌ها واقعاً سرسام‌آور شوند.
ما که کار پروژه‌ای انجام میدهیم، با یک مشکل اساسی مواجه هستیم. برای مثال، می‌خواهم قرارداد ساخت یک دستگاه را ببندم و قرار است دو ماه دیگر دستگاه را تحویل بدهم. طبیعتاً در ابتدای قرارداد، مشتری تمام پول را پرداخت نمی‌کند. بخشی از مبلغ را به عنوان پیش‌پرداخت می‌دهد و مابقی را طی دوره پرداخت می‌کند یا ممکن است چند فقره چک به ما بدهد.
وقتی یک ماه بعد برای خرید قطعات و کالاهای مورد نیاز اقدام می‌کنیم، ممکن است قیمت آنها به‌راحتی ۵۰ درصد افزایش پیدا کرده باشد.
در این شرایط، وقتی قیمت تمام‌شده محصول را محاسبه می‌کنیم، می‌بینیم نه‌تنها سود نکرده‌ایم، بلکه وارد ضرر شده‌ایم.
در چنین شرایطی انگیزه‌ای برای بستن قرارداد نداریم؛ مگر اینکه مشتری از ابتدا تمام مبلغ را پرداخت کند و ما دو ماه بعد دستگاه را تحویل دهیم. در این صورت می‌توانیم قطعات و مواد مورد نیاز را خریداری کنیم و حداقل با نرخ روز خرید پیش برویم و اگر قیمت‌ها بعداً افزایش پیدا کرد، متضرر نشویم.
اما طبیعتاً مشتری‌ای که بخواهد در ابتدای کار تمام مبلغ قرارداد را پرداخت کند، پیدا نمی‌شود.
آینده در واقع، فکر می‌کنم، در حال حاضر با ابهام مواجه است، اگر اشتباه نکنم در این صنعت و به‌صورت کلی در صنایع دیگر هم شرایط به همین شکل است.
اما چیزی که من به آن اعتقاد دارم این است که کشور در حال جنگ است و نمی‌توانیم توقع داشته باشیم همه‌چیز در شرایط فعلی خوب باشد.
اولویت ما فعلاً کشورمان است. اولویت ما موفقیت در جنگی است که به ما تحمیل شده است. به هر حال ممکن است یک سال، دو سال، وضعیت کاری به همین صورت باشد.
ببینید، شما یک کشاورز را در نظر بگیرید که با هزار امید باغش را آبیاری می‌کند، کشت انجام می‌دهد، درخت می‌کارد و همه این زحمت‌ها را متحمل می‌شود تا درخت میوه بدهد، ومحصول را برداشت کند و بفروشد. یک‌دفعه در فصل بهار سرما میزند و تمام میوه‌هایش از بین می‌رود.
این کشاورز درآمدی دیگری ندارد و چنین اتفاقی همیشه ممکن است برای او رخ دهد.
ما هم سالیان سال کار کرده‌ایم و در هر صورت این اتفاق اکنون برای ما پیش آمده است. باید تحمل داشته باشیم تا این مرحله را پشت سر بگذاریم و از آن عبور کنیم.
این شرایط دائمی نیست و به هر حال موقتی است. ان‌شاءالله و به امید خدا حل می‌شود
همه باید دعا کنیم که از این شرایط زودتر عبور کنیم و هرچه زودتر تعیین تکلیف شود. این وضعیت «نه جنگ و نه صلح» واقعاً تبدیل به دردسر شده است و مردم بلاتکلیف هستند و نمی‌توانند تصمیم‌گیری کنند.
هزینه‌ها افزایش پیدا کرده و بسیاری از تولیدکنندگان حتی مستأجر هستند و توان پرداخت حقوق کارگران را ندارند. ورودی برای شرکت‌ها وجود ندارد و با سختی مشغول فعالیت هستند.
البته مشکلات دیگری نیز وجود دارد. متأسفانه در این شرایط کاری، از سوی دیگر اداره مالیات نیز هزینه‌هایی برای شرکت‌ها ایجاد می‌کند. در شرایطی که ورودی وجود ندارد، جرایمی برای شرکت‌ها در نظر گرفته می‌شود که باید با آنها نیز دست‌وپنجه نرم کنیم.
اینها بخشی از مشکلاتی است که صنعت در حال حاضر با آنها درگیر است.