بومیسازی دانش فنی و راهبرد کاربردی در اقتصاد پرریسک/ پلییورتان ایران در مدار بلوغ صنعتی
آسیا پلیمر امید آذر ستاره، با سرمایهگذاری بر پایه تحقیق و توسعه داخلی آغاز به کار کرد و به طراحی فرمولاسیونهای اختصاصی و سفارشی در صنعت پلییورتان پرداخت. نقش شفافیت ارزی در شکلگیری رقابت سالمتر، حفظ سازمان در شرایط پرریسک اقتصادی و بهرهگیری از مزیتهای زنجیره پتروشیمی کشور، چشماندازی ترسیم میکند که در آن ایران میتواند به یکی از بازیگران اثرگذار منطقهای در حوزه پلییورتان تبدیل شود.محمد عموئیان چنین اعتقادی دارد.
عموئیان: شرکت آسیا پلیمر امید آذر ستاره از سال ۱۳۹۹ فعالیت خود را با تمرکز بر ایجاد یک ساختار پژوهشمحور آغاز کرد. در همان ابتدای مسیر، تصمیم گرفتیم به جای اتکا به فرمولاسیونهای آماده و وارداتی، بر توسعه دانش فنی داخلی سرمایهگذاری کنیم. از اینرو، با جذب جمعی از فارغالتحصیلان جوان رشته شیمی بهویژه متخصصان آشنا با فناوریهای پلییورتان، از دانشگاههای مختلف کشور، هسته اولیه واحد تحقیق و توسعه (R&D) را شکل دادیم.
تشکیل یک تیم جوان، پویا و متخصص در حوزه تحقیق و توسعه، به مهمترین وجه تمایز شرکت آسیا پلیمرامید آذر ستارهتبدیل شد. رویکرد ما مبتنی بر بومیسازی فرمولاسیونهای پلییورتان متناسب با نیازهای واقعی بازار داخلی بود. این مسیر، هرچند در مقایسه با استفاده از فرمولهای آماده، زمانبرتر بود، اما به ما امکان داد زیرساختهای دانشی و فنی را بهصورت اصولی و پایدار بنا کنیم و به جای حرکت سریع اما وابسته، پایههای فنی کسبوکار خود را بر مبنای دانش بومی و توان متخصصان داخلی استوار کنیم. امروز اطمینان داریم سرمایهگذاری بر توسعه زیرساختهای تحقیقاتی و اتکا به نیروی انسانی جوان و نخبه، زمینهساز رشد پایدار و موفقیتهای بلندمدت شرکت در سالهای آینده خواهد بود.
پلییورتان- صنعت پلی یورتان در این سالها در ایران با رشد خوبی همراه بوده. این امر را نتبجه چه عواملی می دانید؟ ایجاد دانش فنی؟ توسعه صنایع پایین دستی؟ یا موارد دیگر …
عموئیان: بله، صنایع پاییندستی پلییورتان در سالهای اخیر رشد قابل توجهی داشتهاند، بهویژه در صنعت کفش که بخش عمده مصرف مواد پلییورتانی را به خود اختصاص داده است. خوشبختانه صنعت کفش کشور نیز طی سالهای اخیر توسعه یافته و همین موضوع بهطور مستقیم به افزایش تقاضا و رشد تولید در حوزه پلییورتان کمک کرده است.
در گذشته، بخش قابل توجهی از مواد پلییورتانی بهصورت وارداتی و با چارچوبها و کدهای مشخص از کشورهایی نظیر ایتالیا و سایر تولیدکنندگان اروپایی تأمین میشد. این محصولات دارای فرمولاسیونهای ثابت و از پیش تعریفشده بودند. اما امروز رویکرد بازار تغییر کرده است. ما به سمت تولید محصولات سفارشیسازیشده حرکت کردهایم، به این معنا که برای هر تولیدکننده کفش، متناسب با نوع محصول، زمان پخت، ویژگیهای مکانیکی و شرایط فرآیندی مورد نظر، فرمولاسیون اختصاصی طراحی و تولید میکنیم.
در واقع، نظام کدگذاری محصولات بر مبنای نیاز هر مشتری شکل گرفته است. این انعطافپذیری در طراحی فرمولاسیون، علاوه بر ایجاد ارزش افزوده برای تولیدکنندگان، دامنه کاربرد پلییورتان را نیز گستردهتر کرده و به پویایی بیشتر این صنعت انجامیده است. البته کاربرد پلییورتان صرفا به صنعت کفش محدود نمیشود. این ماده در حوزههای مختلفی از جمله ساختمان، عایقهای حرارتی و صوتی، قطعات صنعتی و حتی صنایع مصرفی مانند اسباببازی نیز حضور پررنگی دارد و پیشبینی میشود سهم آن در بازار داخلی همچنان رو به افزایش باشد. در مقایسه منطقهای، کشورهایی مانند ترکیه نیز در این صنعت فعال هستند، با این حال، ایران به دلیل برخورداری از ظرفیتهای گسترده در زنجیره ارزش پتروشیمی، مزیتهای رقابتی مهمی در اختیار دارد. دسترسی به خوراک و مواد اولیه پایه، در صورت حمایت هدفمند سیاستگذاران، میتواند ایران را به یکی از قطبهای منطقهای تولید پلییورتان تبدیل کند.
به باور من، پتانسیل تبدیلشدن به هاب منطقهای تولید پلییورتان در کشور وجود دارد. نیروی انسانی متخصص، دانش فنی رو به رشد، زیرساختهای پتروشیمی و سرمایهگذاریهای انجامشده در سالهای اخیر، همگی مؤلفههایی هستند که این ظرفیت را تقویت میکنند. فعالان ایرانی این صنعت با سرعت قابل توجهی در حال ارتقای دانش فنی و بهبود کیفیت محصولات هستند و امروز میتوان با اطمینان گفت که صنعت پلییورتان کشور، هم در سطح منطقه و هم در بازارهای بینالمللی، حرفهای جدی برای گفتن دارد. چشمانداز این صنعت را مثبت ارزیابی میکنم و معتقدم در صورت همافزایی میان بخش خصوصی و سیاستگذاران، میتوان به جایگاههای بالاتری در منطقه و حتی در مقیاس جهانی دست یافت.
پلییورتان- با توجه به نوسانات بازار و قیمت مواد اولیه، شرکت شما چه سیاستهایی برای پایداری تولید و مدیریت ریسک اتخاذ کرده است؟ تک نرخی شدن ارز بر روی کسب و کار شما چه اثراتی خواهد داشت؟ قطعی انرژی و اینترنت چه طور؟
عموئیان: تکنرخی شدن ارز یکی از تصمیماتی بود که تأثیر مثبتی بر فضای کسبوکار گذاشت. مهمترین دستاورد این سیاست، ایجاد شفافیت و امکان برنامهریزی دقیقتر برای تولیدکنندگان بود. زمانی که نرخهای چندگانه وجود داشت، برآورد قیمت تمامشده محصولات با عدمقطعیت همراه بود و همین مسئله زمینه بروز رانت و رفتارهای غیرشفاف را فراهم میکرد. دونرخی بودن عملاً باعث شکلگیری شکاف میان شرکتها میشد، برخی بنگاهها به امتیازاتی دسترسی داشتند که برای دیگران فراهم نبود و این موضوع فضای رقابتی ناسالمی ایجاد میکرد. تکنرخی شدن، ضمن کاهش زمینههای رانت، شرایط رقابت را شفافتر و منصفانهتر کرده و امکان مقایسه واقعی عملکرد شرکتها را فراهم آورده است. از منظر تولیدکننده، ثبات و پیشبینیپذیری مهمترین مؤلفه برای مدیریت هزینه، تأمین مواد اولیه و تنظیم قراردادهای فروش است.
در کنار این موضوع، باید به شرایط پرریسک فعلی اقتصاد نیز توجه داشت. فضای امروز کسبوکار با عدمقطعیتهای جدی همراه است، از نوسانات بازار گرفته تا تنشهای منطقهای که عملاً محیطی پرریسک ایجاد کردهاند. در چنین شرایطی، به باور من مهمترین راهبرد، حفظ چابکی سازمان است. بر همین اساس، تلاش کردهام ساختار شرکت را از بزرگشدن غیرضروری و ایجاد لایههای اداری پیچیده دور نگه دارم. توسعه سازمانی اگر صرفاً به افزایش کاغذبازی و ایجاد زنجیرههای کماثر منجر شود، نهتنها مزیت ایجاد نمیکند بلکه سرعت واکنش شرکت را کاهش میدهد. در شرایطی که آینده کوتاهمدت نیز بهسختی قابل پیشبینی است، چابکی به معنای قدرت مانور بیشتر، تصمیمگیری سریعتر و واکنش مؤثرتر به تحولات بازار است.
یک بنگاه چابک، همانند یک ورزشکار آماده، میتواند در موقعیتهای غیرمنتظره بهتر عمل کند. سبکسازی ساختار، تمرکز بر هستههای اصلی تولید و حذف فرآیندهای غیرضروری، به ما کمک کرده است انعطافپذیری خود را حفظ کنیم. تجربه شخصی من نشان میدهد این رویکرد در فضای پرریسک کنونی کارآمد بوده و رضایتبخش نیز بوده است.
پلییورتان- به نظر شما روند آینده صنعت پلییورتان در کشور و جهان چگونه خواهد بود؟
عموئیان: در آیندهای نهچندان دور شاهد تحول جدی در بسیاری از صنایع خواهیم بود، تحولاتی که بخش مهمی از آنها با توسعه کاربردهای پلییورتان گره خورده است.
برای مثال در صنعت مبلمان، امروز گریدهایی از پلییورتان توسعه یافتهاند که میتوانند بهعنوان جایگزین چوب مورد استفاده قرار گیرند. موادی که ضمن حفظ ظاهر و قابلیت ماشینکاری مناسب، وزن کمتر و مقاومت بالاتری نسبت به چوب طبیعی دارند و در عین حال از نظر یکنواختی خواص و پایداری ابعادی عملکرد قابل قبولی ارائه میدهند. چنین کاربردهایی میتواند مسیر تولید صنعتی را به سمت مواد مهندسیشده و پایدارتر هدایت کند.
علاوه بر این، پلییورتان در صنایع پیشرفتهتر و دفاعی، در داخل کشور و در سطح جهانی، مورد استفاده قرار میگیرد. گستره این کاربردها نشان میدهد که پلییورتان صرفاً یک ماده مصرفی ساده نیست، بلکه یک فناوری است که میتواند پاسخگوی نیازهای متنوع صنایع مختلف باشد. بر همین اساس، معتقدم پلییورتان یکی از مواد راهبردی در آینده صنعت کشور و حتی در مقیاس جهانی خواهد بود. توسعه دانش فنی، بهبود گریدهای تخصصی و سرمایهگذاری هدفمند در این حوزه میتواند جایگاه این صنعت را در زنجیره ارزش جهانی بیش از پیش تقویت کند.