صنعت پلی یورتان در منطقه شن‌‌های روان

صنعت پلی یورتان در منطقه شن‌‌های روان

برگردان: مهندس رویا پورشوشتر

این مقاله به بررسی نمایشگاه اسفنج و پلی‌‌یورتان خاورمیانه UTECH می‌‌پردازد تا صنعتی را بیابد که به چالش کاهش وابستگی منطقه به درآمد نفتی و تقاضا برای زیست‌‌پایداری بیش‌تر واکنش نشان می‌دهد.

در نمایشگاه UTECH، که به طور غیررسمی «Mefpu» (UTECH Middle East Foam and Polyurethane expo) نامیده می‌‌شود، وابستگی متقابل صنایع داخل و اطراف حوزه پلی‌یورتان و سایر صنایع حاضر در نمایشگاه‌های مشترک قابل مشاهده بود. در ماه سپتامبر 2025، فضایی که Mefpu با شرکت‌های هم‌‌مکان، نمایشگاه خواب؛ نمایشگاه چسب، درزگیر و اتصال؛ و نمایشگاه چندسازه‌‌ها و مواد پیشرفته خاورمیانه به اشتراک گذاشت، همگرایی آشکاری از فناوری‌ها وجود داشت. در نگاه اول، ممکن است این صنایع متفاوت به نظر برسند، اما در عمل همگرایی وجود دارد. به عنوان مثال، یک تشک از ترکیب موادی از جمله الیاف طبیعی، کلاف‌‌های فلزی، چسب‌ها، مواد پیشرفته برای اتلاف گرما و البته اسفنج‌‌های پلی‌‌یورتان ساخته شده است.
محتوای ارایه‌های این سه روز بر این وابستگی متقابل رو به رشد صنایع تاکید داشت. برای مثال تنها در دبی، ۳۰۰ شرکت شیمیایی وجود دارد و در گذار به اقتصاد چرخشی، آن‌‌ها متوجه خواهند شد که مواد زاید یک شرکت، خوراک شرکت دیگری است. هم چنین شرکت Sleepwell بر اهمیت فناوری خرده‌فروشی تاکید کرد. به گفته این شرکت محصولات عالی در آزمایشگاه ساخته می‌شوند، اما نام‌‌های تجاری عالی توسط مشتری در خرده‌فروشی ساخته می‌شوند.
هند، که اکنون 5/1 میلیارد نفر جمعیت دارد، از اندازه‌های استاندارد تشک که در بسیاری از بازارها رایج است، استفاده نمی‌کند. شرکت Sleepwell (بخشی از گروه Sheela Foam) دارای ۳۲ سایز معمولی و حدود ۷۰ سایز موجود دیگر است. هم‌‌چنین ده‌ها طیف محصول دارد، به این معنی که حتی قبل از اینکه به گزینه‌های سفارشی‌سازی بپردازد، هزاران SKU در موجودی خود دارد. نقاط خرده‌فروشی تعاملی در فروشگاه‌های خود Sleepwell و فروشگاه‌های خرده‌فروشی‌های تحت پوشش آن، به مشتریان این امکان را می‌دهد که به راحتی از میان گزینه‌های به ظاهر غیرممکن و گیج‌کننده عبور کنند.
روز دوم نمایشگاه Mefpu شاهد ارایه‌هایی از شرکت Pearl Polyurethane Systems دبی، بود. شرکت Pearl فرمول‌‌بندی‌‌هایی را برای تخته‌های عایق پلی‌‌ایزوسیانورات (PIR) ارایه داد که در چیزی که «بزرگترین مزرعه عمودی جهان»، Bustanicca نامیده می‌شود، استفاده می‌شود.
گرما و کمبود باران ترکیب خوبی برای کشاورزی نیست. اما با بهره‌گیری از فناوری، شرکت پذیرایی هواپیمایی امارات و شریکش، Crop One، تاسیساتی ساخته‌اند که با استفاده از فرایندهای هیدروپونیک Hydroponic)، سامانه هیدروپونیک یک روش کشت گیاهان است که در آن گیاهان بدون استفاده از خاک و با استفاده از محلول‌های غذایی خاص در محیط‌های کنترل‌شده رشد می‌کنند.، مترجم) سالانه یک میلیون کیلوگرم (یا سه تن در روز) کلم پیچ، آرگولا، اسفناج و سبزیجات مخلوط را پرورش می‌دهد، که البته این کار در دبی و در تاسیسات Bustanica در نزدیکی فرودگاه بین‌المللی Al Maktoum انجام می‌شود.
نمایشگاه اسفنج و پلی‌‌یورتان خاورمیانه UTECH توسط Crain Communications، شرکت مادر Urethanes Technology International، با همکاری Media Fusion برگزار می‌شود.

روز اول: محیط‌ها و بازارها

این همایش با سخنرانی شرکت Honeywell با موضوع به‌کارگیری فناوری‌های زیست‌‌پایدار در صنعت اسفنج آغاز شد که در آن مزایای استفاده از HFOها (هیدروفلوروالفین، ترکیباتی که به عنوان عوامل پف‌‌زای نسل چهارم در تولید اسفنج‌‌های پلی‌‌یورتان عمل می‌‌کنند، مترجم) و چگونگی توضیح ملموس زیست‌محیطی آن در سراسر زنجیره تامین توضیح داده شد.
به گفته نهاد تجاری صنعت اسفنج انعطاف‌‌پذیر اروپا، لزوم فراهم کردن آسایش برای جهان، افزایش زیست‌‌پایداری است، زیرا به هر حال، اسفنج محصولی مبتنی بر سوخت فسیلی است. این نهاد چگونگی اجرای استاندارد تشک Certipur و واکنش شرکت‌های اروپایی به ابتکار عمل افق ۲۰۳۰ سازمان ملل را توضیح داد. این نهاد هشدار داد که مبارزه با گرمایش جهانی ممکن است از قبل شکست خورده باشد، یا دست‌‌کم، اولین هدف اصلی خود را از دست بدهد. سال ۲۰۳۰ ممکن است به سنگ قبر جهانی تبدیل شود که می‌توانست شکست خورده باشد.
شرکت IAL مروری بر بازار پلی‌‌یورتان‌ها در خاورمیانه و آسیا و اقیانوسیه را ارایه داد. این شرکت به قدرت صنعت ساخت‌‌و‌‌ساز در منطقه خاورمیانه اشاره کرد، چه این کشورها به طور فزاینده‌ای برای مقابله با کاهش پیش‌بینی‌شده درآمدهای نفتی به گردشگری و سایر منابع درآمد روی آورده‌اند و این امر باعث افزایش فروش اسفنج سخت برای استفاده در حوزه عایق‌بندی شده است. این شرکت به روند رو به رشد محصولات زیست‌‌پایدار در منطقه اشاره و بزرگ‌‌ترین تولیدکنندگان پلی‌‌یورتان در خاورمیانه را عربستان سعودی، امارات‌‌متحده‌‌عربی و ایران عنوان کرد.
تحلیل‌های بیش‌‌تر توسط شرکت Chemical Market Analytics ارایه شده است. به گفته این شرکت صنعت پتروشیمی در نقطه عطفی قرار دارد؛ و شاهد تغییر نقاط عرضه/تقاضا خواهیم بود. طبق گفته این شرکت پیش‌بینی اوج تولید بنزین ممکن است به لطف برق‌‌‌رسانی و تغییر بازارها خیلی زودتر از حد انتظار رخ دهد. این شرکت پیش‌بینی کرد که رقابت برای بنزن افزایش می‌‌یابد، که علاوه بر استفاده در بنزین، یکی از خوراک‌های اصلی MDI نیز هست. شرکت Huntsman ارایه‌‌ای در مورد طیف وسیعی از یاریگرهای آمینی Jeffcat این شرکت برای اسفنج‌‌های پلی‌یورتان افشانشی، ارایه داد.
شرکت Sheela Foam با اشاره به خرید اخیر رقیب هندی این شرکت، شرکت Kurlon، گفت یک ماه پیش، شرکت Sheela یک شرکت ۴۰۰ میلیون دلاری بود و اکنون یک شرکت ۵۰۰ میلیون دلاری است. مشاهدات شرکت Sheela شامل جابجایی اسفنج‌‌های تورینه‌‌ای یا خانک باز (reticulated) صندلی‌های خودرو از رده‌‌ی سطح بالای بازار به خودروهای میان‌‌رده و ستایش فرایند اسفنج‌‌سازی با فشار متغیر (VPF، Variable Pressure Foaming) به عنوان راهی نه تنها برای کاهش پتانسیل گرمایش جهانی اسفنج‌‌های انعطاف‌پذیر، بلکه برای ساخت اسفنجی با کیفیت بهتر بود. این شرکت قبلا ماشین‌آلات VPF را در کارخانه‌‌های خود در اسپانیا و استرالیا نصب کرده است.

روز دوم: در تقابل با طبیعت

روز دوم با ارایه بزرگترین خانه سامانه‌‌های PU در ترکیه، آغاز شد. این شرکت تصویری از سربازان چینی را نشان داد که در حال شلیک یدید نقره به هوا بودند تا ابرها را بارور کرده و آن‌‌ها را به باران وادارند. به گفته این شرکت این عکس خلاصه‌ای کامل از چالش تغییرات اقلیمی است: مردم در برابر طبیعت قرار گرفته‌اند.
شرکت Pearl Polyurethane System دبی، ارزیابی از منابع محلی در صنعت پلی‌یورتان ارایه داد. شرکت Pearl با شرکای محلی خود برای یافتن منابع بالقوه پلی‌‌‌ال‌های پایه زیستی برای اسفنج‌‌های سخت پلی‌یورتان همکاری کرده است؛ دو منبع بالقوه عبارتند از دانه‌های خرما و روغن جلبک. هسته‌های خرما اغلب به عنوان یک محصول زاید در نظر گرفته می‌شوند: یا دور ریخته می‌شوند یا به عنوان خوراک دام استفاده می‌شوند، اما معمولا دارای ۵ تا ۱۳ درصد روغن هستند و سرشار از اسیدهای چرب سیر شده و سیرنشده می‌باشند.
اسفنج‌‌های پلی‌یورتان حاصل، بسته به نوع و مقدار پلی‌ال بر پایه روغن هسته خرما، شاخص ایزوسیانات، عامل پف‌‌زا و یاریگرهای مورد استفاده در کاربردها، خواصی دارند. در نتیجه اسفنج‌‌های ساخته شده با روغن خرما به دلیل وجود پیوندهای استری و ترکیبات فنلی، قابلیت تجزیه‌پذیری زیستی بیش‌‌تری دارند. دانه‌های خرما تجدیدپذیر هستند و با منابع غذایی رقابت نمی‌کنند. اما پلی‌ال‌های طبیعی چالش‌هایی را برای اصلاح شیمیایی ایجاد می‌کنند زیرا ترکیب و کیفیت پلی‌‌ال زیستی به نوع خرما، روش استخراج و روش ذخیره‌سازی بستگی دارد.
این شرکت با اشاره به استفاده از روغن جلبک برای اسفنج‌‌های سخت پلی‌یورتان، گفت که این پژوهش‌‌ها هنوز در سطح آزمایشگاهی است.
شرکت Shell، در مورد «پاسخ به نیاز بازار به بسپارهای بدون آمین و کم‌‌فرار» سخنرانی کرد. بحث‌های مربوط به ترکیبات آلی فرار (VOC) به شدت توسط بخش خودرو مطرح شده است: تلاش مداومی برای کاهش سطح VOC در خودروها وجود داشته است. مردم بوی ماشین نو را دوست دارند، اما ممکن است جزیی در آن وجود داشته باشد که خطرناک باشد.
به گفته این شرکت تلاش برای اسفنج‌‌های کم‌‌فرار باید به مبلمان نیز گسترش یابد. پاداکسنده شرکت Shell، که ثبت اختراع آن در اروپا در حال انجام است و در سایر مناطق نیز درخواست شده است، عملکرد مشابهی با پاداکسنده‌‌های موجود نشان می‌دهد، اما با FOG بسیار کم‌‌تر و تغییر رنگ کم‌‌تر در طول زمان.
شرکت Cannon Afros، با ارایه یک سخنرانی پرانرژی با عنوان «اسفنج‌‌های پلی‌یورتان سخت با چگالی کم برای عایق گرمایی: پیشرفت‌ها و روندها در کارخانه‌های تولیدی»، بینش ۳۷ سال فعالیت خود در این شرکت را بیان کرد. این شرکت از مزایای ماشین‌آلات Cannon، از سامانه‌‌های VPF گرفته تا سرهای مخلوط‌کن، تمجید کرد. به گفته این شرکت با تجهیزات خوب، می‌توان در هزینه‌های شیمی صرفه‌جویی کرد. سر مخلوط‌کن مهم‌ترین بخش دستگاه اسفنج‌‌ساز است.
روز دوم با ارایه‌‌ای از شرکت Pearl Polyurethane Systems، به پایان رسید. این شرکت روند عوامل پف‌زا در SPF و تاثیر آن‌‌ها بر منطقه خاورمیانه را بررسی کرد و به گذار از CFCها به HCFCها، HFCها، HFOها و اسفنج‌‌های دمشی با آب اشاره کرد.

روز سوم: علم از راه می‌رسد

شرکت Baalbaki Chemical Industries (BCI) در آغاز روز سوم با اشاره به نکته‌ای موشکافانه اما مهم گفت: «اسفنجی به نام PIR وجود ندارد؛ ساختاری به نام PIR وجود دارد. اصطلاح درست، ساختار اصلاح‌شده PU-PIR است. این نام شیمیایی واقعی است.»
این شرکت با در نظر گرفتن موادی که می‌توان به مخلوط اضافه کرد تا سرعت آتش‌ را بهبود بخشد، از تولید دود جلوگیری کند و شعله‌ها را به تاخیر بیندازد، توضیح داد: «فرمول‌بندی PIR یک هنر است و نه فقط یک علم و باید با آن بازی کرد.»
شرکت Reticulatus، تاریخچه‌ای از اسفنج تورینه‌‌ای، از اولین اختراع ثبت شده توسط شرکت Scott paper در سال ۱۹۶۵، تا کاربردهای اسفنج تورینه‌‌ای در صافش، فضای داخلی خودرو، کشاورزی هیدروپونیک و اسفنج ایمنی ارایه داد. این شرکت هم‌‌چنین بر تفاوت قیمت بین اسفنج غیرتورینه‌‌ای و تورینه‌‌ای – ۵ دلار در هر کیلوگرم – تاکید کرد.
شرکت PlusKim، ارایه‌های روز را به پایان رساند. این شرکت عملکرد خود در مورد ساخت مواد زیست‌‌پایدار و ایمن برای ساخت‌‌وساز را گسترش خواهد داد.
منبع:
James Snodgrass, “Shifting sands,” Urethanes Technology International, page 18-20, October/November 2023.